Ik hoor vaak van digicoaches dat ze het moeilijk vinden dat zorgprofessionals zich in de zelfscan digitale vaardigheden of in het computerwerk vaak overschatten met hun digitale kennis en vaardigheden. En ze vinden het ook lastig om mensen die al digivaardig zijn te motiveren om nog meer uit zichzelf te halen. Misschien is het dan tijd om gebruik te maken van twee gedragsbeinvloedingsprincipes! Het Dunning-Kruger effect en het Overconfidence effect.

Het Dunning-Kruger effect is een cognitieve bias (onbewuste denkfout) waarbij mensen denken dat ze ergens goed in zijn, maar er eigenlijk maar weinig van weten. Deze zelfoverschatting is het resultaat van een gebrek aan skills of kennis.

En het Overconfidence effect gaat over de algemeen menselijke neiging om te veel vertrouwen te hebben in de eigen oordelen, kennis en capaciteiten. Dit kan optreden bij zowel beginners als experts. In de jaren 80 vond er een grootschalig onderzoek plaats in Amerika waarbij aan deelnemers de vraag werd gesteld: ben jij beter in autorijden dan de gemiddelde Amerikaan. 93% antwoord met een ja! Dat is wiskundig gezien natuurlijk onmogelijk omdat slechts 50% beter kan zijn dan het gemiddelde (Deze fenomenen worden beschreven in het boek ‘101 beïnvloedingstechnieken’ van Nicole Tadema). Bij mannen is dit fenomeen nog wat sterker dan bij vrouwen. Die scoren zichzelf gemiddeld op alles een punt hoger.  😊 Of positief geformuleerd (speciaal voor mijn mannelijke lezers): vrouwen scoren zichzelf altijd een punt lager. Je ziet het soms bij zorgprofessionals die denken goed overweg te kunnen met digitale systemen maar in de praktijk veel fouten maken en veel functies niet weten te gebruiken.

Deze groepen mensen vragen niet snel om hulp of om training wat kan leiden tot fouten, frustratie en inefficiënt werken. Het maakt het ook moeilijk om echte leerbehoeften in kaart te brengen omdat zelfinschattingen vaak onbetrouwbaar zijn.

Hoe kun je dit benutten?

Heb je collega’s die heel zelfverzekerd zijn over hun kennis of vaardigheden op het gebied van digitalisering? Zeggen ze vaak dingen als ‘Dit is simpel’. Of ‘Daar heb ik al voldoende kennis over’. Stel deze kennis dan subtiel op de proef (Dunning Kruger). Huur een expert in (als je jezelf niet vertrouwt) die net wat meer weet en kennishiaten bloot kan leggen. Laat voorbeelden zien die duidelijk maken hoe complex het vakgebied is en dat Iedereen daarin iets te leren heeft. Presenteer je training als iets wat hun begrip naar een nog hoger niveau tilt. En benadruk hoe het hen helpt dingen te zien die ze eerder over het hoofd zagen. Ik merk dat zelf altijd als ik digitips deel in een sessie ‘Hoe word ik een diva’ op een congres of zo. Er zitten altijd een paar mensen In de groep waarvan je ziet dat ze denken: hartstikke leuk voor mijn collega’s dit maar ik weet dit allemaal al. En dan opeens komt er een tip die ze nog niet kennen bijvoorbeeld over Notebook LM. En dan komt het opschrijfboekje op de telefoon erbij om het op te schrijven of volop uit te gaan proberen. En dan heb ik hun aandacht. Kennishiaten ontdekken motiveert tot leren.

Voor het Overconfidence effect kun je op verschillende manieren communiceren om je collega’s als coach of manager tot actie aan te zetten. Het is niet het doel om te misleiden, maar om aan te sluiten bij hun natuurlijke neiging zichzelf te overschatten. Het gaat erom dat mensen zelf concluderen dat ze het kunnen of niet kunnen en niet dat jij het ze vertelt. Dat doe je door iemands zelfbeeld te bevestigen (zelfvertrouwen is immers mooi) en hen uit te dagen het te laten zien. “Ik zie dat je al heel veel ervaring hebt met dit systeem. Je scoort jezelf een 9 op de zelfscan. Kun je me eens laten zien hoe je dan……. ”. Je laat mensen na de zelfinschatting een korte praktisch testje doen. Zo kun je het verschil tussen zelfvertrouwen en echte bekwaamheid blootleggen. Dat is niet hetzelfde als keihard testen en hun ongelijk bewijzen op een nare manier! Benoem het effect daarom ook transparant op een vriendelijke manier in een-op-een-contact of trainingen. “Veel mensen overschatten hun digitale skills een beetje. Dat is heel normaal. Laten we samen kijken waar je supergoed in bent en wat nog slimmer kan”.

Het Dunning-Kruger en Overconfidence effect gaan allebei over jezelf overschatten maar het Dunning-Kruger gebeurt vooral bij mensen met beperkte kennis of vaardigheden, terwijl Overconfidence bij iedereen voorkomt ongeacht kennisniveau of ervaring.

Doe er je voordeel mee!

 

Deze foto is met AI gegenereerd 😉