Ik heb er honderden geïnterviewd… en zie het doorlopend mis gaan. Digitale starters reageren vaak negatief op kritiek, onzekerheid en taal die ze uitdaagt. Vermijd dus opmerkingen die schaamte, frustratie of onzekerheid veroorzaken of vergroten.

Welke (delen van) zinnen kun je beter vermijden?

Gebruik geen “gewoon” of “Het is echt simpel”
Woorden als gewoon of simpel kunnen voor een digitale starter demotiverend zijn, omdat ze impliciet suggereren dat zij niet in de buurt zijn van het niveau van anderen. Door ‘Dat doe je gewoon even zo’ te zeggen: zeg je eigenlijk dat de ander ongewoon is. En door te zeggen dat het ‘heel makkelijk’ is, maar de starter het niet snapt zeg je eigenlijk “Jij bent dom!”. Ik denk dat dit de meest uitgesproken zin is die mensen gebruiken uit goede bedoelingen die het minst goede effect geeft.

Mijn kleinkind van acht kan dit nog
Veel starters zijn niet net als jouw kind van 8 opgegroeid met technologie. Het veroorzaakt schaamte en zorgt voor verlies van zelfvertrouwen.

Geen technische jargon zonder uitleg
Termen als device, algoritme, thin client, server, applicatie, prompt of Cloud kun je niet zomaar gebruiken zonder eerst uit te leggen.

Hoe heb je dàt voor elkaar gekregen?
Maak af in gedachten: ’… ongelooglijke stomme doos of dummie die je bent’. Doe maar niet. En trek ook je wenkbrauw niet op. (Tenzij je daar niks aan kunt doen.)

Klik maar gewoon wat. Je kunt toch niets kapot maken
Het klopt dat computers niet meer zo kunnen crashen als vroeger en dat documenten teruggevonden kunnen worden door ICT, naar deze zin lokt risicovol gedrag uit. Geruststellen door te zeggen dat fouten meestal niet fataal zijn is prima, ‘Klik maar wat’ is iets te bemoedigend. (Jouw CISO bedankt me nu hartelijk).

Laat maar, ik doe het wel even
Laat maar doorbreekt de moeite die de ander aan het doen is en zorgt voor passiviteit. Als je een digitale starter wilt helpen moet je coachen met je handen op de rug en raak je het toetsenbord niet aan.

Geen “Je moet dit wel kunnen” of “Iedereen weet dit”
Dit creëert onzekerheid en schaamte. Digitale starters hebben vaak een taboe rond hun vaardigheden en reageren beter op een veilige, niet-oordelende omgeving. Vergelijkingen met anderen werken sowieso zelden (vroeger vond je het ook niet leuk als je vriendinnetje op school zei dat je stomme schoenen had en dat Cheryl, Karin en Sandra en Henk dat ook vinden.) Je kunt wel gebruik maken van een vergelijkbare casus van een digitale starter die na hard werken iets bereikt heeft op digitaal gebied.

Ik heb het al vaak gezegd
Dit kan als afwijzend, ongeduldig en oordelend overkomen. Houd de focus op de persoon en zijn of haar leerproces. En erbij zuchten is natuurlijk helemaal dodelijk. Oh, en als je met je ogen draait is dat reden voor ontslag op staande voet. 😅

Het kost mij meer tijd om jou uit te leggen dan om het zelf te doen.
Als je die zin maar lekker blijft herhalen ben je je hele leven druk. Investeren in de ander is investeren in jezelf.

Houd altijd in je achterhoofd:

• dat digitale starters de boot niet afhouden door een gebrek aan interesse of intelligentie. De onderliggende reden is vaak angst en onzekerheid: ze zijn bang om iets kwijt of kapot te maken. Vaak komt dat door een negatieve ervaring in het verleden.
• dat veel digitale starters nooit hebben geleerd om te werken met digitale systemen omdat die toen zij werden opgeleid nog niet bestonden.
• dat de schaamte bij digitale starters vaak groot is. Velen vinden het erg moeilijk om te laten merken dat ze niet digitaal vaardig zijn.
• dat mensen ICT’ers of hele digivaardige collega’s nogal imponerend kunnen vinden. Ze zijn bang dat je allerlei dingen zult zeggen die ze niet begrijpen en ze zijn vooral bang dat ze hen dom zullen vinden.
• dat je zorgcollega’s andere prioriteiten en kwaliteiten hebben, namelijk het leveren van goede zorg aan cliënten/ patiënten.

Goede alternatieven
“Lukt het de volgende keer niet, bel dan gerust weer”
“Goede vraag. Ik vond dit zelf eerst ook best ingewikkeld”
“We gaan er samen stap voor stap mee aan de slag”
“Wat is voor jou het belangrijkste om te leren?”
“Het gaat ons lukken”

Wij hebben al bijna 3750 digicoaches opgeleid! En die weten dit al lang, toch?
Welke zin gebruik jij stiekem te vaak? Of wat zeggen anderen tegen jou? Of heb je nog een ergere zin? 😊 Deel hem met ons! #samenbewust.

Bronnen: Digivaardig in de zorg (Dealen met digitale starters) en Buro StrakZ